ایران گردی

آشنایی با شخصیت محمد بن یعقوب کلینی

بررسی زندگی صاحب کتاب اصول کافی

برای شناخت شخصیت بزرگ و نامی محمد بن یعقوب کلینی همین بس که ابن اثیر از علمای بزرگ اهل سنت به روایتی از پیامبر(ص) مبنی بر «ظهور یک شخصیت ممتاز دینی در هر صد سال» اشاره می‌کند و می‌گوید: « محمد‌ بن یعقوب کلینی » رأس بزرگان قرن سوم هجری است.

در ادامه به بررسی زندگی محمد بن یعقوب کلینی میپردازیم. با مجله اینترنتی زمین و زمان همراه باشید.

آشنایی با شخصیت والای محمد بن یعقوب کلینی

مرحوم محمد بن یعقوب کلینی در کلین ری به دنیا آمده است. کلین از ری حدود ۳۸ کیلومتر به طرف جنوب غربی فاصله دارد و تقریبا اطراف حسن آباد، (در مسیر قم ـ تهران) واقع شده است. به جد میتوان گفت ابو جعفر محمد بن یعقوب بن اسحاق کلینی رازی (م ۳۲۹ ق) یکی از بزرگترین و مهمترین محدثان و دانشمندان شیعه می باشد که نویسندۀ کتاب «کافی» نخستین کتاب از کتب اربعه حدیثی و فقهی شیعه است.

طبق تحقیقات آنچه معلوم می شود این است که محمد بن یعقوب کلینی از مادری که در خانواده‌ای اهل علم بودند، به دنیا آمده و پدر ایشان هم از علما بوده است. لذا کلینی در خانواده‌ای علمی و حدیث شناس به دنیا آمده و بزرگ شده است. آنچه از تاریخ وفات ایشان و همچنین از سال اتمام غیبت صغری که همین سال ۳۲۹ است به دست می آید، نشان می‌دهد رشد و نمو کلینی در غیبت صغری بوده است.

محمد بن یعقوب کلینی در دوران غیبت صغری امام عصر ارواحنا فداه در روستای کُلین (که امروز از توابع حسن آباد شهر ری است) به دنیا آمد و در دامان پدر و دایی بزرگوارش که هر دو از راویان اهل بیت (علیهم السلام) و دانشمندان مهم آن دیار بودند رشد و تربیت یافت و سپس برای تکمیل دانش خود به ری مسافرت کرد و در آنجا از حضور ابو الحسن محمّد بن اسدی کوفی بهره برد، سپس به قم رفت تا از محدثان و اصحاب ائمه نیز به استماع و فراگیری حدیث بپردازد و در آنجا از حضور بزرگانی چون احمد بن محمد بن عیسی اشعری قمی، احمد بن ادریس اشعری قمی، و عبدالله بن جعفر حمیری (صاحب کتاب قرب الاسناد) استفادۀ فراوانی کرد .

او سپس برای تکمیل دانش خود بویژه دانش حدیثی و کلامی به سمت عراق روانه شد و در کوفه از ابن عقدۀ کوفی بیش از یکصد هزار حدیث فرا گرفت و سپس به بغداد رفت و در آنجا به تدوین و تالیف کتابهای مهم برای تشیع پرداخت و در همان شهر به دیار باقی شتافت.

استاد بزرگ شیخ الطائفه محمد بن حسن طوسی پیشوای فقهای شیعه درگذشته سال ۴۶۰ هجری در کتاب گرانقدرش رجال باب کسانی که از ائمه روایت نکرده اند  می نویسد:

محمد بن یعقوب کلینی ، دانشمندی جلیل القدر و عالم به اخبار و احادیث بود. او را است تصنیفاتی که در کتاب کافی تدوین شده است. در ماه شعبان سال ۳۲۹ هجری وفات یافت ، و در محله باب الکوفه مدفون گردید.ما کتابهای او را در فهرست آورده ایم

او در واقع به شهرهایی مثل مشهد، دمشق، ری، قم، کوفه و بغداد مسافرت کرده بود و در این مسافرتها فراز و نشیب ها و جنجال های فراوان حدیثی، تاریخی و اعتقادی فرقه های مختلف را از نزدیک مشاهده کرد و از محضر اساتید فراوانی بهره برد که مهم ترین اساتید وی عبارتند از:

اساتید محمد بن یعقوب کلینی

  • پدر بزرگوارش یعقوب بن اسحاق که خودش از راویان تراز اول شیعه به شمار می رود و آرامگاه و مقبره اش در کُلین همواره زیارتگاه شیعیان بوده است
  • دایی او که ابوالحسن علی بن محمد علّان کلینی نام داشت و او نیز از راویان و محدثان تراز اول آن زمان بود
  • علی بن ابراهیم بن هاشم قمی
  • محمد بن یحیی عطار اشعری
  • ابو الحسین محمد بن علی جعفری سمرقندی
  • محمد بن احمد خفاف نیشابوری
  • ابو العباس محمد بن جعفر رزّاز
  • ابو علی احمد بن ادریس اشعری قمی
  • ابو سلیمان داود بن کورۀ قمی
  •  احمد بن محمد عاصمی
  • ابو الحسن محمد بن اسدی کوفی
  •  احمد بن محمد بن عیسی اشعری قمی
  • عبدالله بن جعفر حمیری
  • ابو العباس احمد بن محمد بن سعید ابن عقدۀ کوفی
  • حسن بن فضل بن زید یمانی
  • سهل بن زیاد آدمی
  •  محمد بن حسن صفار

برخی از این محدثان از چنان جایگاهی برخوردارند که حتی مورد توجه و عنایت اهل سنت قرار گرفته اند.

اصول کافی محمد بن یعقوب کلینی

موقعیت علمی محمد بن یعقوب کلینی در بغداد به گونه ای بود که شیفتگان فراگیری حدیث از سایر شهرهای جهان اسلام برای استماع احادیث معتبر به بغداد شتافته و از حضورش بهره می بردند.

از این رو او به «ثقة الاسلام » شهرت یافته بود . شهرت محمد بن یعقوب کلینی آن چنان بود که شیعیان شهرهای اسلامی کلینی را بهتر و بیشتر از نوّاب اربعه امام زمان (ارواحنا فداه) می شناختند. او حتی به فقه و حدیث اهل سنت تسلط داشت و بر اساس فقه چهار فرقه اهل سنت فتوا می داد و همۀ مردم او را مجتهد و محدّثی جامع الشرایط و مورد اعتماد می دانستند.

مهمترین شاگردان شیخ محمد بن یعقوب کلینی

  • ابوالقاسم جعفربن محمدبن قولویه قمی
  • ابوغالب احمد بن محمد زراری
  • علی بن محمد بن موسی دقّاق
  • احمد بن احمد کاتب کوفی
  • ابو سعد کوفی
  • ابو عبد الله محمد بن ابراهیم بن جعفر نعمانی نویسندۀ کتاب معروف الغیبة که تنها نسخۀ خطی «کتاب کافی» با خط او به جا مانده است
  • محمد بن محمد بن عاصم کلینی
  • محمد بن علی ماجیلویه
  • ابو الفضل شیبانی
  • ابو عبدالله محمد بن احمد بن عبدالله صفوانی
  • ابو عبدالله احمد بن ابراهیم ضمیری (صیمیری یا صیمری)
  • عبدالله بن محمد بن ذکوان
  • ابو القاسم علی بن احمد بن عبدوس

جایگاه محمد بن یعقوب کلینی نزد دانشمندان بزرگ اسلام چنان والاست که حتی امروزه دانشمندان اهل سنت مثل آلوسی به روایتهای او اعتماد می کنند و بزرگانی مثل خطیب بغدادی، ابن عساکر، ابن حجر عسقلانی، و ابن اثیر او را ستوده و احیاگر اندیشۀ ناب شیعه و مکتب خاندان پیامبر اکرم «علیهم السلام» معرفی کرده اند.

مهمترین کتابهای محمد بن یعقوب کلینی

الکافی که مهمترین کتاب حدیثی و اولین کتاب از کتب اربعه شیعه می باشد.البته او کتابهای دیگری مثل:

  • رجال
  • رسائل الائمة
  • اشعار الائمة
  • الرد علی القرامطه

نیز داشته است که از فتنه آتش سوزی دشمنان معارف اهل بیت «علیهم السلام» در امان نمانده اند.

برچسب ها
نمایش بیشتر

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

بستن